محمد مهدى ملايرى

212

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

مصدر اشتقاقى از ( Doublage ) براى دوبلاژ فيلم و غيره . و اكسدة « 1 » و تأكسد مصدر اشتقاقى از ( Accidation ) . و فبركة از كلمهء فابريك ( كارخانه ( Fabrique به معنى ساختن . و تلفنة « 2 » از كلمهء تلفن . و نظاير بسيار ديگرى كه اگر كسى درصدد برآيد كه افعال و مصادرى را كه بدين‌ترتيب مادهء اصلى آنها از زبانهاى خارجى كنونى گرفته شده فهرست كند صورت مفصلى از آنها بدست خواهد آورد كه پيوسته رو بتزايد است ، و اين البته براى كلماتى است كه به تدريج در زبان فصيح راه يافته و كم‌كم در كتابهاى لغت عربى هم وارد شده‌اند ، و گرنه افعال و كلماتى كه از اين قبيل در زبانهاى محلى ، يعنى زبان محاوره و گفت‌وگوى عربى به سائقهء طبيعت آزاد زبان وارد شده و مىشود خيلى بيش از اينها است . اين عملى كه اكنون با ساختن افعال و مشتقات ديگر از كلمات خارجى عصر حاضر صورت مىگيرد هميشه و در همهء عصرها كم‌وبيش صورت گرفته ، ولى در ميان همهء دوره‌هاى تاريخى زبان عربى ، دو دورهء آن از لحاظ گسترش و كثرت واردات خارجى بارز است : يكى دورهء كنونى كه عصر نهضت زبان و ادبيات عربى و دورهء نقل و ترجمهء آثار خارجى است كه سرچشمهء اقتباس و اخذ كلمات و تعابير جديد از زبانهاى علمى و فرهنگى عصر حاضر و معمولا زبانهاى فرانسه و انگليسى است ، و ديگر دورهء عبّاسى بوده كه آن هم دورهء نهضت زبان و فرهنگ عربى و عصر نقل و ترجمهء آثار خارجى شمرده شده است ، كه در آن دوره يكى از منابع مهم اخذ و اقتباس كلمات و تعابير براى رفع نيازمنديهاى جديد عربى زبان فارسى بوده است . كلماتى كه بدين‌طريق وارد زبان عربى مىشوند هرقدر مدت درازترى بر آنها بگذرد و در اذهان اهل زبان استقرار بيشترى يابند ، به تدريج بر تعداد مشتقات و انواع صيغه‌هاى آنها افزوده مىگردد و با افزايش هيأت‌هاى جديد

--> - يبديها الناثر « قرص التقسيم و مثله » نقطا ضوئية متضامة على شاشة جهاز الاستقبال ( المرجع ، صفحهء 627 ) . ( 1 ) . اكسدة : المزج بالاكسيجين ( المرجع ، صفحهء 242 ) . ( 2 ) . تلفنة : المكالمة من بعد بالجهاز الناقل للصوت ( المرجع ، صفحهء 627 ) .